025-32401545 info@mfos.ir

بسمه تعالی

برنامه درسی رشته فقه سیاسی

الف. دروس  پیشنیاز رشته فقه سیاسی:

ردیف

عنوان درس

تعداد واحد

۱

مبانی  علم سیاست

۲

۲

اندیشه های سیاسی در غرب ۱و ۲

۴

۴

جامعه شناسی سیاسی

۲

۵

نظریه­های جدید در علم سیاست

۲

۶

اصول و نظریه های سیاست خارجی

و روابط بین الملل

۲

۷

مقدمه علم حقوق

۲

۸

حقوق اساسی جمهوری اسلامی

۴

۹

سیاست گذاری عمومی

۲

۱۰

حقوق بین الملل

۲

۱۱

حقوق مالیه عمومی

۱

۱۲

حقوق بشر

۲

جمع

۲۵

 

ردیف

عنوان درس

واحد

محتوا

 

اندیشه سیاسی اسلام ۱

۲

شناخت  مفاهیم و مسائل بنیادین علم سیاست در منابع اسلامی و اندیشه اندیشمندان مسلمان و بویژه فقهای شیعه و اهل سنت

 

اندیشه سیاسی اسلام۲

۲

بررسی نظریه­ها و مکاتب  اندیشه سیاسی در جهان اسلام ضمن تبیین پیدایش و سیر تحول آنها

 

کلیات و منابع فقه سیاسی

۳

شناخت تعریف، موضوع، اهمیت، هدف ، قلمرو ، سیرتحول، مکاتب و منابع (عقل، عرف، سیره و … ) فقه سیاسی

 

مبانی کلامی

فقه سیاسی

۳

اصل عدم ولایت افراد بر یکدیگر،  اصل ولایت الهی، امامت،  اصل ضرورت حکومت و نفی آنارشیسم- اصل عدم جدایی دین از سیاست و..

 

اصول فقه اجتماعی

و کاربرد آن در فقه سیاسی

۳

تبیین  و بررسی رویکردها، اصول و روشهای فقه سیاسی شیعه و بیان تمایز آن با فقه عامه

 

اهداف و وظایف حکومت اسلامی در منابع اسلامی(کتاب و سنت)

۲

فراهم کردن زمینه های سعادت، برقراری عدالت، شعائر و اجرای حدود الهی، امنیت، رفاه

 

جمع

۱۵

 

ب. مباحث کلیات فقه سیاسی که به صورت تحلیلی ارائه می گردد:

 

 ج.  ابواب فقهی که مباحث اصلی آن، همراه با مسائل مستحدثه به صورت دروس خارج هر روزه به مدت چهار سال با روش اجتهادی تدریس می شود:

ردیف

عنوان درس

۱

قواعد فقه سیاسی

 

۲

کتاب امر به معروف و نهی از منکر

تعریف معروف و منکر و شرایط، مراتب وظایف مدم و حکومت و …

 

۳

کتاب جهاد

جهاد، دفاع، مرابطه، صلح و هدنه، دارالاسلام و دارالکفر، بغی، شورش، خروج، محاربه و قطاع الطریقو …..

 

۴

ولایت فقیه

ادله، اوصاف و شرایط

فقهی یا کلامی بودن ، ادله عقلی ونقلی،  صفات وشرایط والی ، شرط «تابعیت» ، توقیتی بودن یا نبودن دوره حاکم اسلامی بصورت تطبیقی و با توجه به نظریه‌های جدید

مبنا و ادلۀ مشروعیت

منشأ مشروعیت قدرت (امامت، خلافت، ولایت فقیه،  عادل،جائر(جائر کافر، جائر مخالف و جائر مومن)،  نظریه های ولایت، وصایت،  حسبه، انتصاب، انتخاب، بیعت، وکالت، جمهوریت و نقش مردم در حکومت ، مردم سالاری دینی، حکومت دیکتاتوری، لیبرال دموکراسی، سلطنت مشروعه نظریه دولت مشروطه جمهوری، پارلمانی و … از نگاه اسلام بحث می شود و مدل مطلوب اسلام  به ترتیب اولویت تبیین و مستدل می گردد. مثلا در صورت عدم امکان تحقق ولایت فقیه شاید به ولایت عادل اکتفا کرد.

اختیارات و شئون

شئون حاکم اسلامی، ولایت مطلقه، احکام حکومتی، رابطه ولی امر با فقیهان و نهاد مرجعیت، چگونگی ضابطه مند شدن اختیارات رهبر در قانون اساسی و صلاه جمعه، صلاه عیدین، تعزیرات، رویت هلال

۵

منابع مالی حکومت اسلامی

مباحث اصلی: خمس، زکات، جزیه، انفال، اراضی و مالیات

 

د. مباحث فقهی جدید و نو پدید که به صورت پژوهشی و یا سمیناری در دوره عالی پژوهشی موسسه به مدت دو سال زیر نظر اساتید مبرز و صاحب نظر طرح می گردد:

ردیف

عنوان

محتوای اجمالی

   ۱

ساختار حکومت اسلامی

ساختار حکومت، تفکیک قوا ، قوه مقننه، مجریه، قضائیه، نهادها و نیز اختیارات و وظایف آنها، ولایت تقنینی مشروعیت قانونگذاری، جایگاه و اختیارات شورای نگهبان و مجمع ثشخیص، ساختار قوه مجریه، رابطه رییس جمهور با رهبر. نیروهای مسلح، جایگاه قوه قضائیه و دستگاه قضایی و قاضی از نظر فقهی

   ۲

فقه اطلاعات وامنیت

کودتا، جاسوسی، امنیت نظامی، انتظامی، فرهنگی، اقتصادی ، روانی  و….،

   ۳

فقه مشارکت

رابطه مردم و حکومت، انتخابات، احزاب، فقه نظارت

   ۴

 

فقه حقوق بشر

حق حیات، حق امنیت، برابری( زن و مرد، اقلیتها) و آزادی­  ( آزادی عقیده، ارتداد، آزادی بیان و کتب ضاله، نقد حکومت و نافرمانی مدنی و ..) حقوق مردم بر دولت، حریم خصوصی، همکاری با نظام جور، و..

    ۵

 

فقه سیاست خارجی و روابط بین الملل

اصول، قواعد، روش ها و تاکتیک های سیاست خارجی و روابط بین الملل، اهداف ملی و فرا ملی سیاست خارجی، ابلاغ و گسترش رسالت و دعوت اسلامی، دفاع از سرزمین ها و منافع مسلمانان، دفاع از نهضت های آزادی بخش و  مستضعفان ، اتحاد ملل و دول مسلمان، مرزهای سرزمین اسلامی،  معاهدات بین المللی،  سازمانهای بین المللی، قرارداد ذمّه ، گفت وگو، تقیه، تولی، تبری،  استجاره و امان، مصونیت دیپلماتیک و سفیران ، حضور در مجامع بین المللی، تألیف قلوب و….

 

قابل ذکر است که علاوه بر موضوعات فوق، مسائل مستحدثه و نوپدید دیگر هم به صورت پژوهش های موضوعی زیر نظر اساتید برجسته خارج قابل طرح می باشد.

  این مباحث به صورت کاملاً پژوهشی و موضوع‌محور ارائه می‌شود؛ یعنی به جای طرح مباحث به ترتیب مطرح‌شده در کتب فقهی، محورِ دروس و پژوهش‌ها، موضوعات کلیدی و مورد ابتلائی خواهد بود که از سوی گروه تخصصی اعلام شده است. طلاب و فضلای دوره، نخست با هدایت اساتید مبرّز، کار پژوهشی عالمانه را روی این موضوعات انجام می‌دهند و پس از آن، به بررسی و نقد آن در جلسات مشترک گروه پرداخته می‌شود. پژوهش‌ انجام‌شده باید به گونه‌ای باشد که بتواند در نهایت به عنوان مقاله پژوهشی و یا منبع درسی، مورد استناد و استفاده قرار گیرد.