اهداف و سیاستها

 نظام درسی مؤسسه، همسو با نظام آموزشی حوزه و با بهره‌گیری از ابزارها و شیوه‌های نوین خواهد بود. تأمین مدارک دانشگاهی برای طلاب، مورد نظر مؤسسه نبوده ولی دستیابی دانش پژوهان به مدارج عالی علمی حوزه و تدوین رساله‌های سطوح ۳ و ۴ و هدایت آنها در مسیر رشته فقه های تخصصی مورد تاکید بوده و حمایت های لازم از دانش پژوهان به عمل خواهد آمد.

- تمرکز جدی بر دروس فقه و اصول در طول دوره.

- رویکرد تخصصی به فقه.

- اهتمام به امر پژوهش در تمام مقاطع.

- آموزش دروس آکادمیک مرتبط با رشته فقه تخصصی.

- آموزش دروس تکمیلی حوزوی، دروس مبانی اندیشه اسلامی.

- آموزش دروس عمومی مورد نیاز و تقویت مهارت‌های آموزشی و پژوهشی لازم.

- فعالیت علمی تمام وقت و به حداقل رساندن تعطیلات و استفاده مفید از ایام تابستان.

- فراهم‌نمودن امکانات آموزشی و پژوهشی مناسب و ...



 

بسمه تعالی

برنامه درسی رشته فقه سیاسی

الف. دروس  پیشنیاز رشته فقه سیاسی:

ردیف

عنوان درس

تعداد واحد

۱

مبانی  علم سیاست

۲

۲

اندیشه های سیاسی در غرب ۱و ۲

۴

۴

جامعه شناسی سیاسی

۲

۵

نظریه­های جدید در علم سیاست

۲

۶

اصول و نظریه های سیاست خارجی

و روابط بین الملل

۲

۷

مقدمه علم حقوق

۲

۸

حقوق اساسی جمهوری اسلامی

۴

۹

سیاست گذاری عمومی

۲

۱۰

حقوق بین الملل

۲

۱۱

حقوق مالیه عمومی

۱

۱۲

حقوق بشر

۲

جمع

۲۵

 

ب. مباحث کلیات فقه سیاسی که به صورت تحلیلی ارائه می گردد:

ردیف

عنوان درس

واحد

محتوا

 

اندیشه سیاسی اسلام ۱

۲

شناخت  مفاهیم و مسائل بنیادین علم سیاست در منابع اسلامی و اندیشه اندیشمندان مسلمان و بویژه فقهای شیعه و اهل سنت

 

اندیشه سیاسی اسلام۲

۲

بررسی نظریه­ها و مکاتب  اندیشه سیاسی در جهان اسلام ضمن تبیین پیدایش و سیر تحول آنها

 

کلیات و منابع فقه سیاسی

۳

شناخت تعریف، موضوع، اهمیت، هدف ، قلمرو ، سیرتحول، مکاتب و منابع (عقل، عرف، سیره و … ) فقه سیاسی

 

مبانی کلامی

فقه سیاسی

۳

اصل عدم ولایت افراد بر یکدیگر،  اصل ولایت الهی، امامت،  اصل ضرورت حکومت و نفی آنارشیسم- اصل عدم جدایی دین از سیاست و..

 

اصول فقه اجتماعی

و کاربرد آن در فقه سیاسی

۳

تبیین  و بررسی رویکردها، اصول و روشهای فقه سیاسی شیعه و بیان تمایز آن با فقه عامه

 

اهداف و وظایف حکومت اسلامی در منابع اسلامی(کتاب و سنت)

۲

فراهم کردن زمینه های سعادت، برقراری عدالت، شعائر و اجرای حدود الهی، امنیت، رفاه

 

جمع

۱۵

 

 

 ج.  ابواب فقهی که مباحث اصلی آن، همراه با مسائل مستحدثه به صورت دروس خارج هر روزه به مدت چهار سال با روش اجتهادی تدریس می شود:

ردیف

عنوان درس

۱

قواعد فقه سیاسی

 

۲

کتاب امر به معروف و نهی از منکر

تعریف معروف و منکر و شرایط، مراتب وظایف مدم و حکومت و …

 

۳

کتاب جهاد

جهاد، دفاع، مرابطه، صلح و هدنه، دارالاسلام و دارالکفر، بغی، شورش، خروج، محاربه و قطاع الطریقو …..

 

۴

ولایت فقیه

ادله، اوصاف و شرایط

فقهی یا کلامی بودن ، ادله عقلی ونقلی،  صفات وشرایط والی ، شرط «تابعیت» ، توقیتی بودن یا نبودن دوره حاکم اسلامی بصورت تطبیقی و با توجه به نظریه‌های جدید

مبنا و ادلۀ مشروعیت

منشأ مشروعیت قدرت (امامت، خلافت، ولایت فقیه،  عادل،جائر(جائر کافر، جائر مخالف و جائر مومن)،  نظریه های ولایت، وصایت،  حسبه، انتصاب، انتخاب، بیعت، وکالت، جمهوریت و نقش مردم در حکومت ، مردم سالاری دینی، حکومت دیکتاتوری، لیبرال دموکراسی، سلطنت مشروعه نظریه دولت مشروطه جمهوری، پارلمانی و … از نگاه اسلام بحث می شود و مدل مطلوب اسلام  به ترتیب اولویت تبیین و مستدل می گردد. مثلا در صورت عدم امکان تحقق ولایت فقیه شاید به ولایت عادل اکتفا کرد.

اختیارات و شئون

شئون حاکم اسلامی، ولایت مطلقه، احکام حکومتی، رابطه ولی امر با فقیهان و نهاد مرجعیت، چگونگی ضابطه مند شدن اختیارات رهبر در قانون اساسی و صلاه جمعه، صلاه عیدین، تعزیرات، رویت هلال

۵

منابع مالی حکومت اسلامی

مباحث اصلی: خمس، زکات، جزیه، انفال، اراضی و مالیات

 

د. مباحث فقهی جدید و نو پدید که به صورت پژوهشی و یا سمیناری در دوره عالی پژوهشی موسسه به مدت دو سال زیر نظر اساتید مبرز و صاحب نظر طرح می گردد:

ردیف

عنوان

محتوای اجمالی

   ۱

ساختار حکومت اسلامی

ساختار حکومت، تفکیک قوا ، قوه مقننه، مجریه، قضائیه، نهادها و نیز اختیارات و وظایف آنها، ولایت تقنینی مشروعیت قانونگذاری، جایگاه و اختیارات شورای نگهبان و مجمع ثشخیص، ساختار قوه مجریه، رابطه رییس جمهور با رهبر. نیروهای مسلح، جایگاه قوه قضائیه و دستگاه قضایی و قاضی از نظر فقهی

   ۲

فقه اطلاعات وامنیت

کودتا، جاسوسی، امنیت نظامی، انتظامی، فرهنگی، اقتصادی ، روانی  و….،

   ۳

فقه مشارکت

رابطه مردم و حکومت، انتخابات، احزاب، فقه نظارت

   ۴

 

فقه حقوق بشر

حق حیات، حق امنیت، برابری( زن و مرد، اقلیتها) و آزادی­  ( آزادی عقیده، ارتداد، آزادی بیان و کتب ضاله، نقد حکومت و نافرمانی مدنی و ..) حقوق مردم بر دولت، حریم خصوصی، همکاری با نظام جور، و..

    ۵

 

فقه سیاست خارجی و روابط بین الملل

اصول، قواعد، روش ها و تاکتیک های سیاست خارجی و روابط بین الملل، اهداف ملی و فرا ملی سیاست خارجی، ابلاغ و گسترش رسالت و دعوت اسلامی، دفاع از سرزمین ها و منافع مسلمانان، دفاع از نهضت های آزادی بخش و  مستضعفان ، اتحاد ملل و دول مسلمان، مرزهای سرزمین اسلامی،  معاهدات بین المللی،  سازمانهای بین المللی، قرارداد ذمّه ، گفت وگو، تقیه، تولی، تبری،  استجاره و امان، مصونیت دیپلماتیک و سفیران ، حضور در مجامع بین المللی، تألیف قلوب و….

 

قابل ذکر است که علاوه بر موضوعات فوق، مسائل مستحدثه و نوپدید دیگر هم به صورت پژوهش های موضوعی زیر نظر اساتید برجسته خارج قابل طرح می باشد.

  این مباحث به صورت کاملاً پژوهشی و موضوع‌محور ارائه می‌شود؛ یعنی به جای طرح مباحث به ترتیب مطرح‌شده در کتب فقهی، محورِ دروس و پژوهش‌ها، موضوعات کلیدی و مورد ابتلائی خواهد بود که از سوی گروه تخصصی اعلام شده است. طلاب و فضلای دوره، نخست با هدایت اساتید مبرّز، کار پژوهشی عالمانه را روی این موضوعات انجام می‌دهند و پس از آن، به بررسی و نقد آن در جلسات مشترک گروه پرداخته می‌شود. پژوهش‌ انجام‌شده باید به گونه‌ای باشد که بتواند در نهایت به عنوان مقاله پژوهشی و یا منبع درسی، مورد استناد و استفاده قرار گیرد.